5 Maart 2017: 1e Zondag van de Vasten

Genesis 2,7-9;3,1-7 en Matteüs 4,1-11, A-Jaar

VERKONDIGING

Enkele dagen geleden zijn we er weer aan begonnen: de veertig dagen van de Vasten, tussen Carnaval en Pasen. Aan het begin van deze speciale periode laat onze inspirerende paus Franciscus ons weten: “De vastentijd komt als geroepen om ons wakker te schudden uit onze passiviteit”.

Het is een uitnodiging tot een tocht, in navolging van Jezus die veertig dagen de woestijn in trok en daar de bekoringen van de duivel onderging en zich voorbereidde op zijn taak van verkondiging. De vastentijd is niet iets voor mensen met een bang hart. Misschien mogen we wel stellen dat deze periode gezien allerlei ontwikkelingen in de wereld op het juiste moment komt.

De huidige tijd is een tijd van woestenij. We leven in een wereld vol onzekerheid, onzeker over wat de toekomst zal brengen en onzeker over onze plaats daarin. Juist op het moment dat we ons losgeslagen en aan de wind en golven overgeleverd voelen, nodigt de vastentijd ons uit tot zelf – onderzoek. Eenvoudig leven, gebed en vasten worden ons aangereikt als hulpmiddelen.

De vastentocht kan lastig zijn – een tijd van inkeer, van loslaten van dingen die ons aan deze wereld hechten, en in plaats daarvan ons concentreren op het leven en het onderricht van Jezus. Maar wanneer we moedig onze blik naar binnen keren, verwoorden wat gebroken is in ons, daar afstand van nemen, en ons keren naar wat echt goed is, dan zullen we iets proeven van de volheid van leven die God voor elk van ons bestemd heeft.

In de evangelielezing van vandaag gaat Jezus de woestijn in om 40 dagen te vasten. Daar brengt de duivel hem bezoek en verleidt hij hem met beloftes van materialisme en macht. Jezus weigert deze aanbiedingen van de duivel. In de wereld van vandaag verleidt de duivel ons met materialisme en macht en daardoor hebben we te kampen met geweld. Wij kunnen kiezen tussen te veel en genoeg.
En is het niet zo dat we ten diepste weten dat kiezen voor te veel leidt naar de ondergang. Kiezen voor genoeg leidt altijd tot leven, omdat het gericht is op het geluk van de ander.

Elke dag staan we voor uitdagingen. Elke dag opnieuw wordt van ons gevraagd om enkel te kiezen voor of onszelf, of de ander daarin uitdrukkelijk mee te nemen. Met het verhaal over de eerste mensen in de Hof van Eden – zoals we dat hoorden in de eerste lezing van vandaag – hebben gelovigen ons willen vertellen waarom de wereld van God geen paradijs is gebleven. Dat de wereld verre van mooi is komt omdat mensen voor God willen spelen. “Als je van deze boom eet, zul je aan God gelijk worden” en dus aten ze van die boom. In plaats van blij te zijn met wat ze hebben, willen ze meer. Ze grijpen naar meer en zo gaat het paradijs verloren. Pas als het te laat is komen ze tot die ontdekking en schamen ze zich.

Het evangelie van vandaag schetst Jezus als de nieuwe ‘adam‘, die wel aan de verleidingen kan weerstaan.  Jezus wordt veertig dagen beproefd en wij worden heden ten dage eigenlijk aan eenzelfde soort verleidingen blootgesteld:
De verleiding om als het ware van stenen brood te maken, terwijl een mens niet leeft van brood alleen.
De verleiding om van God wonderen te vragen voor het oplossen van geweld en honger in de wereld en ervoor te zorgen dat armoede verdwijnt en gerechtigheid gedaan zal worden, terwijl we toch zelf hiervoor verantwoordelijk zijn.
De verleiding om allerlei afgoden te vereren. We worden overspoeld door mensen en meningen die beloftes schreeuwen van eigen volk eerst, muren bouwen om anderen tegen te houden. We vereren ze als idolen en vergeten God.

Hoe belangrijk ze ook zijn: een mens leeft niet van eerste levensbehoeften alleen: echt geluk zit niet in bezittingen, maar in relaties in verbondenheid met mensen.
Nog maar enkele dagen zijn er verstreken van de 40, van de vasten als een opmaat voor iets nieuws. Vasten om een keerpunt te scheppen in je leven. Een veertigdagentijd als een periode bij uitstek om levenskeuzes te ijken, om eerder gemaakte keuzes opnieuw te bevestigen of juist nieuwe keuzes te maken. Keuzes in je denken, in je kijk op het leven.  Keuzes in je handelen, in de weg die je aan het gaan bent. Kiezen voor een levenshouding gericht op een duurzame toekomst.

Vasten een tijd om verschil te maken, verschil in eigen leven, verschil in het leven van anderen, in deze tijd toegespitst op ‘eilanden van hoop’ in San Salvador.
Kortom … vast iets als de opmaat naar iets nieuws.
Amen.

Denis Hendrickx o.praem
Abt van Berne