Preek op Tweede Pinksterdag: Maria, Moeder van de Kerk

Maandag 1 juni 2020, jaar A
Door: Joost Jansen o.praem.
Lezingen: Genesis 3,9-15.20; Johannes 19,25-34

Een korte enquête onder medebroeders eergisteren leverde me de volgende oogst op: een moeder zorgt, een moeder houdt bijeen, is de spil van het gezin, ze is aanwezig, geeft geborgenheid. Natuurlijk speelt hier een stuk een stuk culturele door, het beeld van de moeder dat wij hebben. Het zegt iets over onze eigen moeders. Dit zal ook van iedere tijd zijn geweest omdat een moeder het kind negen maanden draagt, het ter wereld brengt en, in de eerste tijd zeker, de belangrijkste is om het kind op te laten groeien.

Maria is ook moeder, moeder van Jezus. Maar door die bijzondere Zoon van haar, is Maria meer. Vandaag vieren we ze als Moeder van de Kerk, dat grote Lichaam van christenen die de Blijde Boodschap van haar Zoon niet alleen uitdragen maar ook handen en voeten geven. De heilige Geest inspireert niet alleen, de heilige Geest zet aan tot daden.

Toch is hiermee niet alles gezegd. Maria als ‘Moeder van de Kerk’ maar is veel meer dan slechts het zorgende, het aanwezig-zijn, de spil te zijn van een grote familie. Maria brengt in haar persoon al die andere krachtige vrouwen samen die vóór haar geleefd hebben, en zelfs ook die ná haar fundament zijn voor de Kerk van haar Zoon Jezus. De Maria van het Ave Maria, leunt ook op Eva. De verhalen van de Bijbel mag je lezen als één groot geheel. Als er ergens een misstap is begaan, dan wordt elders een herkansing geboden. Voor wie het zien en ervaren wil, natuurlijk. Zo kan het ook onder ons gaan… Petrus verloochent driemaal, na Pasen mag hij driemaal zijn inzet en liefde voor Jezus getuigen. David gaat de mist in met Bathseba, de profeet Nathan biedt hem vanuit God een herkansing aan. We bidden nog iedere week de prachtige psalm 51. Vandaag merken we hoe de fout van Eva (samen met Adam) wordt opgeheven wanneer Maria met een aantal andere vrouwen trouw onder het kruis van haar Zoon blijft staan. Slechts één van de mannen van het eerste uur – de geliefde leerling – is uit het zelfde hout gesneden. En dan gebeurt er iets bijzonders: toevertrouwen. De Moeder wordt toevertrouwd aan de geliefde leerling. Zij de zorgende, zij die de boel bijeen houdt, wordt toevertrouwd aan de leerling die lief had. En de geliefde leerling aan haar. Het moederschap van Maria wordt gedeeld, wie een geliefde leerling is , wordt er in meegetrokken. De Kerk krijgt – zo wordt ons hier gezegd – het spirituele moederschap toebedeeld. De Kerk als moeder. Een moeder is blij als ze ziet dat wat haar ten diepste ter harte gaat door haar kinderen wordt opgenomen, op hun manier, op hun wijze.

Wanneer dan het ‘gemeenschappelijk huis’ van die kinderen dreigt ten onder te gaan – en corona schudt ons, en de hele wereld, goed wakker – dan is een moeder bezorgd om haar kinderen. Ze wil ze waarschuwen, goede raad geven. Waar valt een moeder meestal op terug? Juist: rust, reinheid en regelmaat. Wat die reinheid betreft: daar worden we constant op gewezen, handen wassen en de flesjes desinfectiespul staan overal klaar. Maar die reinheid zit ook van binnen. De geliefde leerling weet er alles van en heeft er over geschreven in zijn brieven. De rust wordt ook aanbevolen: ‘ik blijf thuis’ is de slogan en corona heeft gelijk alle files opgelost. Maar die rust zit natuurlijk ook van binnen: onderhoudt de Sabbat dan zal de Sabbat jou onderhouden, niet de gedwongen maar de zelf gekozen rust. Wat gebeurt er dan? Worden we zo tot rust gebracht in een overspannen wereld? Dan hebben we nog de regelmaat. Die slaat – u vermoedt het al – op ons evenwichtig leven, de vita mixta, inkeer en uitkeer-output ten dienste van de velen zie ons zijn toevertrouwd. Dit is lijkt de enige weg om met deze pandemie om te gaan en voorbereid te zijn op volgende crisissen…

Waar Maria, moeder van de kerk, ons al niet kan brengen! Ze is moeder en een moeder blijft moeder. Maria is met al haar moederlijke zorg ons toevertrouwd en wij? Wij blijven van haar houden.