Preek op de 15e Zondag door het jaar

Zondag 12 juli 2020
Door: abt Denis Hendrickx o.praem.
Lezingen: Jesaja 55,10-11; Romeinen 8,18-23; Matteüs 13,1-23

Er kan van alles misgaan met het zaad. Het woord van God kan verstikken onder de distels van de geldzucht. Het kan terechtkomen op harde rotsgrond van onverschilligheid. Er zijn brutale vogels die met de zaadkorrels aan de haal gaan om er zelf beter van te worden. Maar toen Jezus de parabel vertelde, dacht hij niet allereerst aan wat mis kan gaan. Hij is geboeid door de zaaier en die straalt optimisme uit. Hij strooit het zaad breeduit, met krachtige tred, de zon in de rug, zoals op het beroemde schilderij van Van Gogh.

Net als Jezus waren en zijn heel wat kunstenaars geboeid door de natuur. Dichter Roland Holst bijvoorbeeld formuleerde: “Ik zal de halmen niet meer zien, noch binden ooit de volle schoven, maar doe mij in den oogst geloven waarvoor ik dien”. En het schilderwerk van Van Gogh spreekt boekdelen. Hij tekende en schilderde mensen die worstelden met de natuur en te lijden hadden van haar weerbarstigheid. Vele malen heeft hij een zaaier geschilderd. Breed zwaaiend, met een ernstig gezicht, strooit de man zijn zaad over de akker. Zaaien is werk dat met hoop gevuld is. Wie zaait, verwacht een oogst.

Jezus moet de gelijkenis van deze ochtend verteld hebben, toen mensen zeiden dat zijn werk weinig uithaalde en dat er van dat rijk Gods niet veel terecht kwam. Hij wees toen naar een boer die aan het zaaien was. ‘Kijk eens naar die boer ! Die weet ook wel dat veel zaad niet opkomt, vanwege de distels, de vogels en de harde grond. Toch begint hij ieder jaar opnieuw, omdat hij weet: Het kan zo gek niet gaan of er valt altijd zaad op goede bodem. Zaad dat vrucht zal dragen, dertig-, zestig-, honderdvoudig.  

Wat Jezus zo fraai vertelt, wat woord- en beeldkunstenaars zo stoer verwoorden of uitbeelden, is in onze taal helemaal niet zo gunstig. Wij gebruiken het woord ‘zaaien’ in heel wat gevallen om iets slechts uit te drukken. Zo van….. er wordt haat of tweedracht gezaaid. Mensen zaaien paniek of twijfel, om nog maar niet te spreken van terroristen die dood en verderf zaaien.

In onze  moderne samenleving zien wij nagenoeg geen boeren meer die met de hand zaaien. Wel zien wij bedrijven reclameboodschappen zaaien, in de hoop dat wij hun producten kopen. We worden ongevraagd via de telefoon en de krant overladen met zogenaamde aanbiedingen, om maar niet te spreken over al die ongevraagde mailberichten op de computer. De krant, het journaal, al die app-berichten zaaien onrust en overspoelen ons met wat er allemaal niet deugt in onze wereld, zodat wij het gevoel krijgen  dat het overal een janboel is, en dat iedereen alleen maar uit is op eigen voordeel. Er wordt nog volop gezaaid, en het is maar goed dat niet alles in de vruchtbare akker van ons hart valt, zodat we een hoop flauwekul terzijde kunnen schuiven.

We zijn eigenlijk vooral op zoek naar woorden die ons hoop geven, waarvan we wat sterker worden. Een effect van de crisis van de afgelopen maanden was zeker aanvankelijk zo’n gevoel, maar er is nu al groeiende zorg of het allemaal wel is blijven hangen, of het nieuwe normaal toch weer haast hetzelfde dreigt te worden dan het oude normaal.

Ik denk dat de parabel van vandaag belangrijk is voor iedereen die zich inzet voor dingen die op het eerste gezicht weinig succesvol zijn. De parabel van vandaag zegt me: ‘Ga op jouw manier door met wat Jezus deed: korreltjes goedheid, hoop en solidariteit zaaien. Je hebt de zon in de rug. Jij bent er om te zaaien. De oogst is voor later.

Jezus is er op uit om met parabels en gelijkenissen zijn boodschap over te brengen. Hij wil woorden spreken die als zaad in de hongerige bodem van ons hart terecht komen en daar langzaam wortel schieten. Hij heeft veel geduld nodig, en een groot vertrouwen, net als de boer. Maar als je niet gelooft in de oogst, heeft het geen zin te zaaien. Als je niet in blijvende trouw gelooft, moet je niet aan een huwelijk of andere samenlevingsovereenkomst beginnen. Het gouden bruidspaar van vandaag zal dat denk ik wel met me eens zijn. Wie geen hemel op aarde kan zien, wie niet gelooft dat God zal voltooien wat wij begonnen zijn, komt niet tot bidden. Of met andere woorden gesteld: de toekomst die we zien, bepaalt wat we vandaag gaan doen. Iedere dag beginnen we opnieuw. We doen wat we moeten doen. We zaaien eerlijkheid en verspreiden vriendelijkheid en we geloven dat het uiteindelijk ten goede zal komen aan mens en wereld.  

Jezus geloofde in de oogst, en daarom hield Hij het vol. Ook wij worden uitgedaagd om niet op te geven. Blijven geloven dat in ieder mens een vruchtbare akker aanwezig is, dat ons vertrouwvol spreken nooit vergeefs is.