22 september 2019: Vredeszondag

Amos 8,4-7 en Lucas 16,1-13, C-Jaar

THEMASTELLING:
Het thema van de Vredesweek is: Vrede verbindt over grenzen.
Als de afstand tussen arm en rijk toeneemt, wordt een samenleving minder stabiel.
Dan kan een kloof ontstaan.
Kun je daar als eenvoudig mens iets aan veranderen?
We horen vandaag van een onrechtvaardig mens als lichtend voorbeeld.

INLEIDING OP DE LEZINGEN:
De profeet Amos neemt de rijke elite van zijn land onder vuur. Met grote hartstocht roept hij op om de armen eindelijk recht te doen. Daarna volgt een wonderlijke gelijkenis van Jezus, over de slimheid van een onrechtvaardig mens. Wat volgt is een wijze raad om betrouwbaar te zijn als het om geld gaat.

VERKONDIGING

“Wie betrouwbaar is in het geringste, is ook betrouwbaar als het om veel gaat.”

Wat nu volgt is een verhaal uit de schimmige wereld van het grote geld.
Er was eens een rijk man, die zoveel BV’s had dat hij ze niet zelf kon leiden.
Voor ieder bedrijf stelde hij een bestuurder aan, een econoom. Dat waren goed opgeleide mensen, strak in het pak, bekwaam en intelligent. Hij gaf ze een goed jaarsalaris, marktconform, en stelde hen een bonus in het vooruitzicht als zij meer dan gewone winst zouden maken. Hij gaf hen veel vrijheid, want de capabele economen zouden werken volgens de wetten van de vrije markt en zouden zich richten op groei en winst. Wel vroeg hij bij een oude werknemer na hoe het liep. Op een dag hoorde de rijke man dat in één van de bedrijven het managementteam werklunches hield met een orkestje erbij. Ook hoorde hij van dure verbouwingen. En dat er klanten waren met achterstallige betalingen, waar niets aan werd gedaan, zodat het vermogen van het bedrijf kelderde. De oude werknemer was bang dat het zou leiden tot ontslagen.
‘Die econoom kunnen we missen.’ zei de rijke man. En, je weet hoe dat gaat, dat gerucht ging het bedrijf door en bereikte de econoom. Die werd wakker. Hij liet de achterstallige rekeningen verdwijnen en maakte zo een goede beurt bij andere bedrijven, waar hij dacht te kunnen solliciteren na zijn ontslag. Zijn wanbeheer probeerde hij te verbergen met een list.
Het rare van het verhaal is, dat de eigenaar bulderend om deze slimheid moest lachen. Mocht hij blijven? Nee dat niet.

De rentmeester uit het verhaal van Jezus was een econoom, zo klinkt namelijk het woord in het Grieks van de evangelist Lucas. Hij verkwist geld van een ander en hij bedriegt. Hij behoort tot die schimmige wereld van bedrog. Ook een rijk man hoort in de bijbel als snel tot dat grijze circuit, waaruit je moeilijk kunt loskomen. Het is zeer de vraag of je het recht hebt om zo rijk te zijn. Een rijke komt moeilijk in het Koninkrijk van God. En velen van ons zijn rijk!

In onze tijd, ook in Nederland, wordt zichtbaar dat extreme rijkdom ontstaat bij een kleine groep. Het voorbeeld van de werklunches met een orkestje is niet verzonnen! Als tegelijkertijd veel kinderen opgroeien in armoede, dan is dat groot onrecht, dat drijft de samenleving uit elkaar. Als je je kinderen alleen kunt kleden als je koopt bij een goedkope winkel, kun je voor je gevoel geen kant op. En, als we heel eerlijk zijn, we zijn allemaal gevoelig voor koopjes, aanbiedingen, en meevallers. Hoeveel hebben we over voor duurzame producten, voor eerlijk geproduceerde waren? De profeet Amos is woedend over geknoei met weegschalen. Wij hebben onze auto-industrie met sjoemel-software. Wij hebben keurmerken voor vlees en vis die verwarring zaaien, net alsof ze diervriendelijk zijn. Het vraagt van ons een flinke inspanning om in de winkel goede keuzes te maken. En als het dan tweemaal zo duur is, maak je dan nog steeds die keuze?

Deze week is Nederland geschokt door de moord op een advocaat, een deskundig en vriendelijk mens, die wilde meestrijden tegen de criminaliteit rond harddrugs. Dit komt heel hard aan. Hier is een grens overschreden, zeiden velen. Er is een enorme kloof tussen die pikzwarte wereld en de heldere wereld van recht en gerechtigheid. Mijn hart staat stil bij de gedachte, dat er jongens zijn die voor een paar duizend euro bereid zijn iemand te doden.
Ik weet niet of dit het geval was. Maar wel is duidelijk, als een hele generatie jongeren uit Marokkaanse gezinnen niet aan het werk komt, dan scheurt de samenleving. Als andere, rijke jongeren feesten met verboden, dure drugs, ook dan scheurt de samenleving. Dan is verbinding over deze grenzen heen moeilijk. Gelukkig zijn er nog steeds deskundige en vriendelijke mensen, die het toch wagen. Hebt u het gezien, die ene advocaat die zijn collega’s oproept om door te gaan met het bijstaan van kroongetuigen??

Iedere stap in de goede richting helpt mee en inspireert anderen. Hier in Tilburg bijvoorbeeld is het Ronde Tafel huis. Gaat u daar ook heen? In Boxtel is dit jaar een vredesproject met culturele uitwisseling: door muziek, film, lezingen, een maaltijd en een hardloopwedstrijd. We zijn vorige week begonnen, in het theater. De meeste bezoekers waren blank, nog steeds, maar voor het eerst waren hier ook mensen uit de Turkse moskee en een groep bezoekers uit de protestantse kerk. Velen zagen voor het eerst een Turkse dansende derwisj. En Syrische vluchtelingen, christenen, dansten voluit op de muziek van een Marokkaanse band. Prachtig.

Het moet niet bij mooie woorden blijven. Ook niet bij een mooie culturele uitwisseling.
Vrede is alleen mogelijk door gerechtigheid.
Eerlijke prijzen voor dagelijks eten.
Eerlijke informatie op producten.
Iedere euro die we uitgeven heeft invloed:
Welke eieren je koopt,
of je nog vlees eet,
of je wegwerpspullen gebruikt,
of je een Marokkaanse Nederlander in dienst neemt,
of je een nieuwe Nederlander accepteert als collega, als buurvrouw, als ziekenverzorgende.

Er was eens een econoom, die rekende uit hoe wij kunnen leven zonder economische groei, en die vond een manier om iedereen te overtuigen.
Een rechtvaardige rentmeester.
Wij kunnen dat niet bedenken.
Maar we kunnen een goed plan herkennen.
En we kunnen meedoen, als dat van ons gevraagd wordt.
Zullen we samen opletten?

Amen.
Corrie Terlouw, predikant Protestantse Gemeente Boxtel.