“Als je het klooster ingaat blijf je mens en neem je je eigen karakter mee”

Zondag 18 oktober wordt het boek Abdijmensen feestelijk gepresenteerd in de Abdij van Berne. Abdijmensen is een vertel- en fotoboek over het leven van Norbertijnen en Norbertinessen in Vlaanderen en Nederland. Een zevental abdijmensen zijn geïnterviewd vanuit vragen, gesteld door jongeren. Een gesprek met de auteur, journalist en godsdienstwetenschapper Elze Riemer.

Door: Greco Idema

Had je voor je benaderd werd voor het boek al eens gehoord van de Norbertijnen? 
“Eerlijk gezegd niet. Ik ben niet zo thuis in het katholicisme, of het kloosterleven. Mijn eerste echte kennismaking was met de trappisten, in Koningshoeven te Berkel-Enschot. Ik was daar naartoe gegaan omdat ik behoefte had aan stilte. Eenmaal daar raakte ik enorm gefascineerd door het kloosterleven. De trappisten zijn één van de strengste kloosterordes, wat wil zeggen dat ze sterk contemplatief, naar binnen gericht, zijn. Daar kreeg ik allerlei vragen bij, met als centrale vraag: ‘Wat bezielt ze?’. Ik hoefde dus niet lang na te denken toen ik werd gevraagd om Norbertijnen te interviewen over precies deze vraag. Hoewel zij meer naar buiten zijn gericht dan de trappisten, blijft de vraag relevant: ‘Waarom zou je, vandaag de dag, nog kiezen voor een kloosterleven?’ De interviewvragen zijn steeds gesteld vanuit iemand die het kloosterleven nog niet goed kent. Ik kon dus onbevangen vanuit mijn onwetendheid vragen stellen. Vragen die iedereen wel eens wil stellen aan kloosterlingen. Zoals: ‘Wat doe je als je verliefd wordt?’”

Met welke Norbertijnen heb je gesproken en waarover?
“Ik heb met zeven Norbertijnen gesproken, allen uit een andere abdij of priorij. Een centraal thema in alle interviews is vreugde, omdat dit door de paus verkozen is tot thema van het ‘Jaar van het Godgewijde leven’, waarbinnen dit boek verschijnt. Daarnaast had elk interview een eigen hoofdvraag. Zo begint het boek met een interview met Luc Vienne van abdij Postel, over de vraag: ‘Wat zijn dat eigenlijk, Norbertijnen?’ De interviews daarna gaan achtereenvolgens over de vragen ‘Waarom kies je voor een leven als religieus?’ (Johan Goossens, Abdij Grimbergen), ‘Geloof je in God?’ (Janny Verwijs, Abdij Norbertijnencommuniteit Mariëngaard), ‘Waarom zijn jullie niet getrouwd?’ (Peter Damen, Abdij van Berne), ‘Wat doen jullie de hele dag?’ (Bart Pauwels, Abdij van Averbode), ‘Waarom bidden jullie zo vaak?’ (Zuster Mechtild, Priorij Sint-Catharinadal Oosterhout), ‘Hoe valt de gelofte van armoede te rijmen met de prachtige gebouwen waarin Norbertijnen wonen?’ (Gabriël Goossens, Abdij van Tongerlo) en ‘Hoe komen jullie aan geld?’ (Jef van Osta, Abdij van ’t Park)”.

Wat is je het meest bijgebleven van al die gesprekken?
“Ik vond alle gesprekken heel bijzonder en leerzaam. Iedereen was zo openhartig! Het klinkt misschien gek, maar één van de dingen die mij het meest is bijgebleven is het feit dat het gewoon mensen zijn zoals jij en ik. Op een of andere manier dacht ik dat het een soort heiligen waren, ver boven ons gepeupel uitgetild. Mensen die niet piekeren over aardse zaken. Niet is minder waar. Er wordt gedommeld tijdens de gebeden, gemopperd over het eten, de verwarming die te hoog of te laag staat, over medebroeders en zusters… Als je het klooster ingaat blijf je mens en neem je je eigen karakter mee. Iedereen beleeft in die zin het kloosterleven anders.
De momenten dat we over de liefde kwamen te spreken vond ik het mooist. In dat kader vond ik het interview met Peter Damen één van de meest leerzame. Maar ook het gesprek met zuster Mechtild zal mij altijd bijblijven. Toen zij nog jong was zocht zij haar toevlucht in de stilte van de priorij, omdat deze aansloot bij de stilte in haarzelf. Het was de enige plek waar ze haar ontzettend verlegen en onzekere zelf kon zijn. Dit heeft ze tientallen jaren volgehouden, totdat er een keerpunt kwam en ze voorzichtig aan begon te praten; ze was toen al 74 jaar! Dit heeft haar geloof verdiept en haar grote vreugde geven. Toen ik haar sprak was ze erg zenuwachtig over zo’n officieel interview. Maar al snel ontdooide ze en riep ze verrukt: ‘Dit voelt helemaal niet als een interview, maar gewoon als een fijn gesprek!’ Zij is echt een beetje mijn held van het stel, omdat ze de moed had om haar verlegenheid te overwinnen en mij, iemand die ze voor het eerst ontmoette, durfde te vertellen over wat er in haar hart omgaat. Dat vind ik echt fantastisch dapper.”

Tevreden over het boek?
“Absoluut. Het waren stuk voor stuk boeiende en openhartige gesprekken, en dat is ook terug te lezen. Alle geïnterviewden waren tevreden over de weergave en wilden, uitzonderingen daargelaten, weinig aan de tekst veranderen. Dat is voor mij ook een bevestiging dat het een succes is. Het is een mooi boek geworden, ook qua fotomateriaal en opmaak. En, niet te vergeten, een voorwoord van de paus! Al met al ben ik er best een beetje trots op.”

Wat gaat er de 18de oktober precies gebeuren?
“Dan zal de presentatie zijn van het boek, in de Abdij van Berne, om 16.30 uur. Dit is tijdens de landelijke vergadering van de Norbertijnen, dus ik verwacht veel mensen te zien. Ik zie ernaar uit om de geïnterviewden weer te zien en te spreken, en voor te stellen aan mijn man en boefjes van dochters. Er is een heel programma, waarbij ik ook wat zal vertellen over mijn ervaringen. Daarnaast vertellen vijf Norbertijnen iets over wat hen vreugde geeft. Het belooft een echt Norbertijns feestje te worden!”

Klik hier voor meer informatie over de presentatie.

Greco Idema is webmaster van old.abdijvanberne.nl.