Preek in de Kerstnacht

Donderdag 24 december 2020, jaar B
Door: abt Denis Hendrickx o.praem.
Lezingen: Jesaja 9,1-6; Titus 2,11-14 en Lucas 2,1-14

Kerstmis raakt een gevoelige snaar in elk van ons en dat maakt het ook zo lastig om dit jaarlijkse feest dit keer te moeten vieren met zoveel opgelegde maar wel begrijpelijke beperkingen. Kerstmis voelt alsof het ons altijd weer herinnert aan wat echt belangrijk is in het leven. De kersttijd is een tijd waarin we elkaar alle goeds toewensen. Een tijd waarin we geborgenheid willen zoeken bij hen die ons dierbaar zijn, de tijd ook waarin we de familiale banden zo graag willen aanscherpen. Want we weten het wel: je mag nog zoveel presteren en geld verdienen, als die geborgenheid en die verbondenheid er niet zijn dan is het geluk zoek en dan wordt ook de zin van ons bestaan aangetast. Maar tegelijk weet je dat die verbondenheid zich niet kan beperken tot de kring van de eigen gemeenschap of hen die je dierbaar zijn. Ook daaraan herinnert ons het kerstfeest en daarop wordt juist in deze dagen een dringend beroep gedaan. Want talrijk zijn de mensen die deze verbondenheid en die geborgenheid niet kennen. Omdat ze arm zijn, ziek of oud, op de vlucht of vreemdeling, bang voor het moeilijk uit te roeien virus. Velen hebben het gevoel er uiteindelijk niet bij te horen of geleidelijk uit de boot te vallen. De kersttijd is daarom ook altijd een tijd van solidariteit. Juist op het ogenblijk dat we ons terugtrekken in de warmte en de veiligheid van de eigen kring, weten we dat we niet onverschillig mogen zijn voor wat daarbuiten gebeurt.

Kerstmis wil mensen een spiegel voorhouden en zegt eigenlijk: wanneer je Kerst wilt vieren in het geloof, de hoop of de verwachting dat Jezus alles voor je oplost, dan kom je bedrogen uit. Jezus Messias, Redder van de wereld, gaat niet over ‘ons levenslot in zijn handen’, maar wel over zijn levensweg en zijn keuzes, die ook de onze kunnen worden. Zijn geboorte nodigt ons uit om zelf opnieuw geboren te worden. Om die geboorte te kunnen ondergaan is er verandering nodig. Het vraagt iets anders dan alleen maar werken, alleen maar gericht zijn op jezelf, je eigen toekomst en die van degenen die je dierbaar zijn.

Het kind van deze nacht is in armoedige omstandigheden geboren: Maria vond nauwelijks plaats om te bevallen. Het is Hem blijven tekenen, heel zijn korte leven lang. Nooit heeft Hij tot de religieuze of maatschappelijke elite behoord. Nooit heeft Hij enige macht uitgeoefend. Als Hij groot is geweest dan juist in zijn menselijkheid. Als Hij ons heeft laten zien wie God is, dan juist door zijn menselijkheid. Geen mens was Hem te min. “Wat je aan de minsten van de mijnen hebt gedaan, heb je aan Mij gedaan”. Hij is ook als de minste gestorven, veroordeeld omdat zijn solidariteit en menselijkheid voor de overheid en de publieke opinie onverdraaglijk waren geworden. Lucas vertelt over het licht dat op Maria en jozef valt, twee kwetsbare en krachtige mensen. Onderweg naar Bethlehem wordt Jezus geboren, ergens in een koude stal. De herders, de verschoppelingen, in de velden schrikken van het heldere licht van de engel. ‘Eer aan God in de hoge en op aarde vrede onder de mensen, in wie hij welbehangen heeft’, zingen de engelen. Hemel en aarde komen bij elkaar. God komt als licht in de duisternis, een stukje hemel breekt door alles heen. Een kwetsbaar kind weerkaatst een sterke boodschap “Vrede op aarde; en heb je naaste lief ‘als jezelf”.

Ook in zijn verdere leven heeft Jezus een kwetsbare positie gehad. Hij kwam in aanvaring met Farizeeërs en Schriftgeleerden. Hij kwam krachtig op voor mensen zonder aanzien en zonder macht. Jezus ging door omdat hij geloofde in wat hij zei, omdat Hij geloofde in mensen als beeld van God. En juist door zich met deze mensen te verbinden, groeide Zijn kracht, raakten velen geboeid door Zijn woorden en daden. Vele leerlingen, mannen en vrouwen, zijn met Hem op pad gegaan en vonden zo een weg tot God. 900 Jaar geleden raakte ook Norbertus door hem en zijn boodschap begeesterd. Hij koos met enkele eerste volgelingen de kerstnacht om zijn ja-woord te geven. Na hem zijn velen tot op de dag van vandaag verder getrokken om in die geloofstraditie verder te gaan.

Net zoals toen, geldt dat ook nu… als wij God in ons leven binnenlaten, heeft dat gevolgen voor onze manier van leven, voor ons doen en laten, ons spreken en ons zwijgen. Het kerstverhaal is een sterk verhaal. Kwetsbaar en sterk is God deze nacht opnieuw aan het licht gekomen. Hoe onzeker en kwetsbaar deze tijd ook is… de toekomst is begonnen.